Układ krwionośny człowieka to złożona sieć tętnic i żył, dostarczająca organizmowi tlen oraz substancje odżywcze. Każde uderzenie serca powoduje, że krew pompowana jest do najbardziej odległych części naszego organizmu i z powrotem. Nasze tętnice odprowadzają krew z serca do narządów i każdej części ciała, a przez żyły krew wraca z powrotem do serca. Krew w układzie żylnym, wracając z żył kończyn dolnych do serca, musi pokonać siłę grawitacji, co wymaga prawidłowej pracy zastawek żylnych i całego systemu mięśniowo‐szkieletowego.

Rodzaje żył kończyn dolnych

  • powierzchowne – biegną w tkance podskórnej, towarzyszą im naczynia chłonne i nerwy czuciowe, są duże, mają grubą ścianę mięśniową, przepływa przez nie ok. 15% krwi,
  • głębokie – biegną podpowięziowo, jest ich dwa razy więcej niż biegnących w kończynach tętnic, mają cieńszą ścianę mięśniową, przepływa przez nie ok. 85% krwi,
  • żyły przeszywające – przepływa nimi krew z żył powierzchownych do głębokich

Zastawki

Zastawki to zawory, które uniemożliwiają cofanie się krwi, wypchniętej w górę, w kierunku serca. Zastawki najczęściej zbudowane są z dwóch płatków, które rozchylają się, w miarę jak przepływa przez nie krew, by następnie bardzo szybko zamknąć się i tym samym uniemożliwić cofanie się krwi. Zastawki żylne odgrywają bardzo ważną rolę – gdy się nie domykają i krew spływa z powrotem dokończyn (występuje tzw. refluks), mówimy o niewydolności żylnej. Jeśli sytuacja ta utrzymuje się dłużej, żyły ulegają poszerzeniu i tworzą się tzw. żylaki. Niewydolność żylna i żylaki dotyczą żył powierzchownych. Zaburzenia w funkcjonowaniu zastawek żył głębokich, mogą być przyczyną zakrzepicy żył głębokich.

Żylaki

To powierzchowne poszerzenie żył powstające w wyniku niewydolności zastawek żylnych. Gdy zastawki nie domykają się do końca, krew cofa się i zalega żyłach, wywierając na nie coraz większy nacisk i powodując ich bolesne rozciąganie. Pojawiają się obrzęki i zasinienie żył. Wypukłe, nabrzmiałe żyły są najbardziej widoczne w pozycji stojącej. Najczęściej występują na wewnętrznych częściach łydek, ud lub pod kolanami. Mogą prowadzić do groźnych powikłań.

Do najczęstszych objawów żylaków należą:

  • ból lub pieczenie nóg,
  • dyskomfort iuczucie ciężkości kończyn dolnych nasilające się po długim czasie pozostawania w pozycji stojącej lub siedzącej,
  • obrzęk, szczególnie w okolicy kolana,
  • wysypka w okolicy stawu skokowego (to rzadziej występujący objaw, spowodowany podwyższonym ciśnieniem w żyłach – nieleczona skóra może ulec uszkodzeniu, pociągając za sobą rozwój owrzodzeń żylnych).

Niekiedy żylakom towarzyszy zapalenie żył.

Choroba może też przebiegać bez innych objawów, jednak żylaki są widoczne.

Czy grożą mi żylaki?

Tak, jeżeli:

  • ktoś z Twojej rodzinie chorował na żylaki,
  • jesteś w ciąży lub przyjmujesz doustne środki antykoncepcyjne,
  • miałeś/aś zakrzepicę żył głębokich lub inne problemy żylne,
  • masz nadwagę,
  • wiele godzin dziennie spędzasz w pozycji stojącej lub siedzącej,
  • jesteś w zaawansowanym wieku,
  • jesteś kobietą.