Procesy zakrzepowe w żyłach mogą rozwijać się na skutek zmian ogólnoustrojowych (do których dołącza stan zapalny naczynia) albo na skutek zapalenia żyły.

W zakrzepicy żył głębokich występują zawsze dwa czynniki: skrzeplina w żyle oraz stan zapalny ściany żyły. Przyczyną choroby jest nieprawidłowa praca zastawek i zaleganie krwi, która powinna być pompowana do serca, a pozostaje w żyłach kończyn dolnych. Do zakrzepicy dochodzi wtedy, gdy krew krąży w kończynach zbyt wolno, najczęściej na skutek braku ruchu – kiedy jesteśmy chorzy, przebyliśmy operację i musimy leżeć w łóżku.
Zakrzepica jest schorzeniem dość niebezpiecznym dla zdrowia i życia, ponieważ jeśli część skrzepu powstającego w żyle oderwie się, może przedostać się do płuc, powodując tzw. zatorowość płucną.

Czy jesteś w grupie wystąpienia zakrzepicy?

Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył głębokich należą:

  • wiek chorego (mężczyźni powyżej 40. roku życia, kobiety powyżej 20. roku życia),
  • zabiegi chirurgiczne,
  • nowotwory złośliwe,
  • ciąża i okres okołoporodowy,
  • przyjmowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
  • żylaki kończyn dolnych,
  • przebyta zakrzepica żył głębokich,
  • zespół pozakrzepowy,
  • otyłość,
  • unieruchomienie,
  • inne choroby (np.serca, nerek, krwi, wątroby).

Objawy zakrzepicy żył głębokich:

  • ból, tkliwość uciskowa,
  • obrzęk kończyny,
  • zasinienie skóry,
  • poszerzenie powierzchownych naczyń żylnych.

Początek choroby bardzo często przebiega skrycie i pierwszym objawem jest dotkliwy ból, odczuwany głęboko w mięśniach. Kolejny istotny objaw to obrzęk. Obrzęk oznacza różnicę minimum 3 cm w obwodzie między kończyną zdrową a chorą. Może także wystąpić zaczerwienienie, a objawy nasilają się przy chodzeniu bądź staniu przez długi czas. Do niespecyficznych objawów należą przyspieszenie czynności serca, stan podgorączkowy czy ból wzdłuż zmienionej chorobowo żyły podczas kaszlu.

Leczenie i zapobieganie zakrzepicy żył głębokich

Leczenie zakrzepicy żył głębokich ma na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia śmiertelnego zatoru tętnicy płuc oraz zmniejszenie objawów zespołu pozakrzepowego. Należy je rozpocząć jak najszybciej.

Uniesienie kończyny zmniejsza ból i obrzęk, zapobiega też wystąpieniu zatoru tętnicy płucnej.

Istnieje kilka metod leczenia:

Leczenie przeciwzakrzepowe
Metoda ta polega na podawaniu leków przeciwkrzepliwych.

Leczenie trombolityczne
Stosuje się je wówczas, gdy objawy zakrzepicy trwają krócej niż 14 dni, w innym przypadku zakrzep może być zbyt trudny do rozpuszczenia.

Leczenie chirurgiczne
Tzw. trombektomię żylną wykonuje się u chorych ze szczególną postacią zakrzepicy lub w przypadku tzw. pływającej skrzepliny.

Tromboliza
Metoda ta polega na rozpuszczeniu zakrzepu dzięki wprowadzeniu do żyły specjalnego cewnika z lekiem przy jednoczesnym odessaniu skrzepliny.

Każdy z zabiegów obarczony jest ryzykiem i komplikacjami, o których poinformuje lekarz. W przypadku zakrzepicy istotna jest także profilaktyka mechaniczna, na którą składa się stosowanie opasek i pończoch elastycznych, czy przerywany pneumatyczny ucisk kończyny.

Elastyczne pończochy są wykonane w taki sposób, by powodowały ucisk na kończynę dolną w części stawu skokowego, co ułatwia transport krwi w kierunku serca. Badania wykazały, że zastosowanie ich u chorych z małym i średnim ryzykiem zmniejsza częstotliwość powikłań zakrzepowych.